Şemşamer Ne Demek? Öğrenmenin Işığında Bir Pedagojik Yolculuk
Öğretmek bazen bir kıvılcım yakmaktır. Öğrencinin gözlerinde bir ışık yanar, o ışık büyür, yayılır, hatta öğretmeni bile aydınlatır. Şemşamer kelimesi tam da bu ışığın metaforik anlamıdır: “ışıyan, aydınlatan, hem ısıtan hem dönüştüren.”
Bir eğitimci için bu kavram, sadece bir kelime değil, bir felsefedir. Çünkü öğrenme, sadece bilgi edinme değil, insanın kendini yeniden inşa etme sürecidir. Peki, bir insan nasıl “şemşamer” olur?
Yani, nasıl kendi ışığını yakar ve başkalarına da yansıtabilir?
Öğrenmenin Dönüştürücü Gücü
Her öğrenme deneyimi, bireyin dünyayı ve kendini algılama biçimini değiştirir. Eğitim felsefesi açısından şemşamer, bu dönüşümün sembolüdür.
Bir öğrenci yeni bir bilgiyle karşılaştığında, zihinsel bir “ışık” yanar; bu ışık hem merakın hem farkındalığın ifadesidir. Pedagogik açıdan bu süreç, Piaget’nin bilişsel gelişim kuramında “dengesizlik” olarak adlandırdığı noktadır: Eski bilgiler yeni deneyimlerle çatışır, birey yeniden düzenler, öğrenir, gelişir.
Ancak burada önemli olan sadece bilgi değil, bilginin kişisel anlamıdır.
Gerçek öğrenme, bireyin içsel dünyasında yankı bulduğunda başlar.
Bir öğretmen, öğrencisini ezberletmek yerine düşündürüyorsa, işte o anda öğrenme “şemşamerleşir” — yani aydınlatıcı hale gelir.
Pedagojik Yaklaşımlarda Şemşamer Anlayışı
Geleneksel eğitim, çoğu zaman bilginin tek yönlü aktarımına dayanır. Öğretmen anlatır, öğrenci dinler. Ancak çağdaş pedagojik yaklaşımlar, öğrenmeyi bir etkileşim, bir keşif olarak görür. Şemşamer pedagojisi, öğrenmeyi bir enerji akışı gibi ele alır: Öğretmen bilgiyi verirken sadece aktaran değil, aynı zamanda öğrenenin ışığını yakan bir rehberdir.
Montessori bu anlayışın öncülerinden biridir. Ona göre çocuk, doğası gereği merak eden bir varlıktır; eğitim, bu merakı yönlendirmekten ibarettir. Freire ise “ezilenlerin pedagojisi”nde, öğrenmeyi bir özgürleşme eylemi olarak tanımlar. Ona göre her birey, öğrenerek kendi kaderini yeniden yazabilir.
İşte bu noktada “şemşamer” kavramı bir öğrenme etiğine dönüşür: Öğrenmek, sadece bireysel bir gelişim değil, toplumsal bir sorumluluktur.
Toplumsal Aydınlanma: Şemşamer’in Kolektif Boyutu
Bir toplumun geleceğini belirleyen şey, onun öğrenme biçimidir.
Bir toplum sorgulayan, düşünen, yaratıcı bireyler yetiştiriyorsa “şemşamerleşmiştir”; yani kendi içinde sürekli yenilenen bir bilinç döngüsüne sahiptir.
Eğer bilgi sadece sınavlar için ezberleniyorsa, öğrenme yüzeysel kalır, ışık kısa sürede söner.
Ama bilgi, yaşamla buluştuğunda, toplumsal değer üretmeye başladığında kalıcı olur.
Bu bağlamda şemşamer, bir toplumun entelektüel güneşi gibidir:
Yavaşça doğar, önce bireyleri, sonra toplumu ısıtır.
Bir öğretmen, bir veli ya da bir öğrenci fark etmeden bu döngünün parçasıdır.
Bireysel Öğrenmede Şemşamer Etkisi
Her bireyin içinde bir öğrenme enerjisi vardır. Bu enerji, doğru yönlendirilmediğinde sönük kalır; ama fark edildiğinde inanılmaz bir dönüşüm yaratır. Şemşamer öğrenme, kişinin kendi öğrenme motivasyonunu bulduğu andır.
Bir öğrenci, neden öğrenmesi gerektiğini anladığında, artık dışsal ödüllere ihtiyaç duymaz; kendi iç ışığıyla ilerler.
Peki sen, ne zaman gerçekten öğrendiğini hissettin?
Bir konuyu ezberlediğinde mi, yoksa onu kendi yaşamına kattığında mı?
Öğretmenler için de bu sorunun cevabı önemlidir:
“Ben öğrencilerime bilgi mi veriyorum, yoksa ışık mı yakıyorum?”
Şemşamer’in Pedagojik Felsefesi
Sonuçta, şemşamer kelimesi sadece bir anlam değil, bir eğitim ideali sunar.
Her öğretmen, her öğrenci, her öğrenme ortamı bu ideali taşıyabilir.
Öğrenme, bir akış, bir ışık yolculuğudur. Bu yolculukta herkes hem öğrenci hem öğretmendir.
Çünkü ışık paylaşılınca eksilmez; aksine çoğalır.
Düşünsel Sorularla Bitirelim
– Senin içinde yanan öğrenme ışığı ne zaman parladı?
– Öğrendiğin şeyler seni dönüştürüyor mu, yoksa sadece bilgilendiriyor mu?
– Öğrenirken başkalarının ışığını görebiliyor musun, yoksa kendi ışığınla mı yetiniyorsun?
Şemşamer olmak, sadece bilgiyle dolmak değil, bilgiyi ışığa dönüştürmektir.
Ve belki de gerçek eğitim, bu ışığın hiç sönmemesini sağlamaktır.